„ZADOWOLONY PACJENT” – KODEKS MEDYCZNY


Z racji na charakter świadczonych usług oraz ich wpływ na ludzkie zdrowie i życie, placówki medyczne zobowiązane są ściśle respektować stawiane im wymogi oraz standardy jakości i bezpieczeństwa.
Liczne wymagania przed jakimi stają na co dzień jednostki służby zdrowia doskonale znane są placówkom odznaczonym Certyfikatem „Zadowolony Pacjent”, tj. placówkom, w których bezpieczeństwo pacjenta oraz jakość zapewnianej mu opieki są wartościami nadrzędnymi – gwarantują one bowiem swym pacjentom wyłącznie najwyższy standard i jakość świadczonych usług medycznych oraz z szczególną dbałością zabiegają o ich zdrowie. Potwierdzeniem tych starań jest prestiżowy Certyfikat „Zadowolony Pacjent” – jednym z kluczowych warunków jego uzyskania jest przestrzeganie podstawowych standardów medycznych, stanowiących swoisty zbiór dobrych praktyk.
Niniejszy Kodeks Medyczny ma na celu przyczyniać się do promowania wśród wszystkich uczestników Projektu takiego świadczenia usług z zakresu opieki zdrowotnej, aby były one nie tylko skuteczne, ale również przyjazne i bezpieczna dla pacjenta. Nie zawiera on jednak zapisów szczegółowych – są to ogólne ramowe wytyczne, które mają ukierunkować działania uczestnika Projektu i które warto rozszerzyć w zależności od rodzaju i charakteru placówki medycznej. Niezależnie jednak od specyfiki poszczególnych jednostek, Kodeks ten winien być stosowany z myślą o dobru pacjentów i w stosunku do wszystkich zatrudnionych przez placówkę pracowników medycznych – to oni wszak są jej filarem i nadzieją na pomoc drugiemu człowiekowi.

Stąd, jako placówka medyczna odznaczona Certyfikatem „Zadowolony Pacjent”:

  1. Spełniamy standardy dotyczące personelu medycznego
    1. Świadczenia zdrowotne winny być udzielane osobiście przez osoby posiadające udokumentowane prawo wykonywania zawodu oraz kwalifikacje i uprawnienia, odpowiednie do realizacji świadczeń opieki zdrowotnej w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny. Stałe uzupełnianie i doskonalenie tej wiedzy oraz umiejętności zawodowych, jak również przekazywanie ich współpracownikom, jest powinnością każdego z zatrudnionego w placówce lekarzy. Powinni oni ponadto, w miarę możliwości, brać czynny udział w pracach towarzystw lekarskich.
    2. Osoby zatrudnione w placówce mają ustalone zakresy obowiązków oraz poddawane są cyklicznej ocenie kwalifikacji i aktywności zawodowej. Podlegają one również pod system zastępstw i wzywania personelu w sytuacjach nagłych.
    3. Powołaniem lekarzy jednostki jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego, zapobieganie chorobom, leczenie chorych oraz niesienie im ulgi w cierpieniu – nie mogą oni posługiwać się wiedzą i umiejętnością lekarską w działaniach sprzecznych z tym powołaniem. Dobro chorego jest zatem najwyższym nakazem etycznym każdego z lekarzy jednostki – dbając o nie, lekarze ci winni zawsze zachować swobodę działań zawodowych, zgodnie ze swoim sumieniem i współczesną wiedzą medyczną. W myśl powyższej zasady, nie mogą oni odmówić pomocy lekarskiej w przypadkach nie cierpiących zwłoki, jeśli pacjent nie ma możliwości uzyskania jej ze strony instytucji powołanych do udzielania pomocy – w szczególnie uzasadnionych i niecierpiących zwłoki wypadkach, nie podejmując albo odstępując od leczenia, lekarz winien wskazać choremu inną możliwość uzyskania pomocy lekarskiej. Od obowiązku udzielenia choremu pomocy nie zwalnia lekarzy m.in. uczestnictwo w zorganizowanej formie protestu, o ile nie udzielenie tej pomocy może narazić pacjenta na utratę życia lub pogorszenie stanu zdrowia.
    4. Lekarz placówki, który podejmuje się opieki nad chorym, powinien starać się zapewnić mu ciągłość leczenia, a w razie potrzeby – także pomoc innych lekarzy. Leczenie to winno zostać podjęte jedynie po uprzednim przebadaniu pacjenta (z wyłączeniem przypadków, gdy porada może zostać udzielona na odległość) – należy je prowadzić przy zastosowaniu możliwie najskuteczniejszych metod leczenia i przy ograniczeniu czynności medycznych rzeczywiście potrzebnych choremu zgodnie z aktualnym stanem wiedzy. Wszelkie postępowania diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze powinno się przeprowadzać z należytą starannością, poświęcając im niezbędny czas. Ponadto, wykonując swoją pracę, lekarze placówki medycznej zachowują trzeźwość i nie podlegają działaniu jakichkolwiek środków uzależniających.
    5. Każdy pacjent ma prawo uzyskać w pełni zrozumiałe informacje o swoim stanie zdrowia i planowanym postępowaniu medycznym – informacje te winny precyzować proponowany sposób leczenia, oczekiwane następstwa oraz skutki odmowy i niepodjęcia danego leczenia. Ponadto, ma on także prawo do świadomego udziału w podejmowaniu decyzji dotyczących jego zdrowia – wszelkie postępowania diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze wymagają zgody pacjenta, a gdy nie jest on zdolny do świadomego wyrażenia zgody, w jego imieniu winien ją wyrazić jego przedstawiciel ustawowy lub osoba faktycznie opiekująca się chorym. Wszczęcie postępowania medycznego bez zgody pacjenta może nastąpić wyłącznie w szczególnych przypadkach (tj. zagrożenia życia lub zdrowia pacjenta) bądź też na zlecenie organu lub instytucji upoważnionej do tego z mocy prawa, o ile zlecenie to nie stwarza nadmiernego ryzyka zdrowotnego dla pacjenta. W razie nie uzyskania zgody na proponowane postępowanie, lekarz winien nadal – w miarę możliwości i należytą starannością – otaczać pacjenta opieką lekarską.
    6. Zatrudnieni w placówce lekarze zobowiązani do przestrzegania norm i obowiązków wynikających z Kodeksu Etyki Lekarskiej oraz przepisów prawa normujących standardy postępowania oraz procedury medyczne przy udzielaniu specjalistycznych świadczeń zdrowotnych. Ponadto, personel medyczny placówki winien jest przestrzegać praw człowieka, a także znać i respektować prawa pacjenta (w zależności od charakteru placówki, m.in. z zakresu odwiedzin, komunikacji z otoczeniem zewnętrznym, opieki duszpasterskiej itp.). Co więcej, pracownicy placówki powinni zawsze wypełniać swoje obowiązki z poszanowaniem każdego pacjenta – traktowanie chorych życzliwie, kulturalnie i z poszanowaniem ich godności osobistej oraz prawa do intymności i prywatności winno odbywać się bez względu na ich wiek, płeć, rasę, wyposażenie genetyczne, narodowość, wyznanie, przynależność społeczną, sytuację materialną, poglądy polityczne i inne uwarunkowania.
    7. Lekarze placówki medycznej używają tylko należnych im tytułów zawodowych i naukowych, a swoją zawodową opinię tworzą jedynie w oparciu o wyniki swojej pracy. Nie reklamują się ani nie przyjmują korzyści od przedstawicieli przemysłu medycznego, jeżeli może to ograniczyć obiektywizm ich opinii zawodowych lub podważyć zaufanie do zawodu lekarza. Nie dokonują wyboru i rekomendacji ośrodka leczniczego oraz metody diagnostyki ze względu na własne korzyści ani nie stosują metod nieuczciwej konkurencji, szczególnie w zakresie nierzetelnego informowania o swoich możliwościach działania, jak i kosztach leczenia. Praktykę lekarską wykonują wyłącznie pod własnym nazwiskiem.
    8. Lekarze placówki nie dopuszczają się czynności nieetycznych, a w szczególności – nie uczestniczą w akcie pozbawiania życia, asystowaniu w torturowaniu lub innym poniżającym traktowaniu człowieka. Ponadto, nie wykorzystują swej wiedzy i umiejętności dla ułatwienia stosowania jakichkolwiek form okrutnego postępowania oraz nie uciekają się do stosowania środków i metod dopingowych w celach nieleczniczych (m.in. w stosunku do osób uprawiających sport).
    9. Placówka zobligowana jest zapewnić personelowi zatrudnionemu w obszarach świadczenia opieki niezbędne szczepienia, w szczególności – szczepienia przeciwko WZW i grypie. Jednostka ze szczególną dbałością winna jest monitorować poziom zaszczepienia pracowników, a informacja o rodzajach i terminach szczepień powinna być dla nich łatwo dostępna. Placówka powinna ponadto gromadzić informacje o absencji chorobowej z powodu grypy, jak również – wdrożyć niezbędną procedurę na wypadek zranienia i ekspozycji na czynniki zakaźne, uwzględniającą stosowną edukację personelu w tym zakresie.
    10. Pracownicy placówki są przeszkoleni w zakresie udzielania pierwszej pomocy oraz posiadają niezbędną wiedzę i umiejętności dot. zasad BHP i ochrony przeciwpożarowej (ppoż).
    11. Personel placówki ma obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej w myśl postanowień Kodeksu Etyki Lekarskiej.
    12. Wydawanie zaświadczeń lekarskich jest dozwolone jedynie na podstawie aktualnego badania lub odpowiedniej dokumentacji – każde zaświadczenie lekarskie (lub inny dokument medyczny) powinno umożliwiać identyfikację lekarza, który je wystawił.
    13. W przypadku placówek świadczących pacjentom tzw. opiekę terminalną, lekarz winien dołożyć wszelkich starań, by opieka ta prowadzona była w sposób humanitarny i zapewniający godne warunki umierania. Ponadto, lekarzowi nie wolno stosować eutanazji, ani pomagać choremu w popełnieniu samobójstwa, zaś w stanach terminalnych nie ma on obowiązku podejmowania i prowadzenia reanimacji lub uporczywej terapii i stosowania środków nadzwyczajnych – decyzja o zaprzestaniu reanimacji należy do lekarza i jest związana z oceną szans leczniczych.
  1. Organizujemy pracę placówki tak, by zapewnić pacjentom należytą opiekę, a personelowi – bezpieczne i przyjazne warunki pracy
    1. Organizację i zarządzanie placówką winno się realizować tak, by zapewnić możliwie najwyższą jakość realizowanych przez nią zadań. W jednostkach o licznym personelu medycznym zaleca się określić szczegółowy zakres odpowiedzialności, obejmujący kluczowe i bezpośrednio podległe dyrektorowi naczelnemu stanowiska – zakres ten winien być spójny ze schematem organizacyjnym placówki. Ponadto, jeśli w jednostce występują działy zajmujące się odrębnymi obszarami działalności leczniczej, każdy z nich powinien posiadać wyznaczoną przez dyrekcję osobę, która jest odpowiedzialna za jego organizację i zarządzanie, a także ogólnodostępny wykaz wykonywanych procedur celem informowania o nich pacjentów i lekarzy kierujących. Całościową strukturę zatrudnienia (w tym – liczbę personelu w poszczególnych grupach zawodowych), pożądane kwalifikacje i inne oczekiwania, z uwzględnieniem specyfiki pracy w poszczególnych działach placówki winien określać plan zatrudnienia opracowany wspólnie przez dyrekcję szpitala i kierowników poszczególnych działów medycznych.
    2. W placówce należy wdrożyć program adaptacji zawodowej, tj. procedurę przygotowującą wszystkie osoby nowo zatrudnione do pełnienia powierzonych im w jednostce funkcji. Program ten powinien przekazać im wiedzę o funkcjonowaniu placówki oraz zapoznawać ich z obowiązującymi procedurami, zasadami i sposobami postępowania (tzw. adaptacja ogólna). Prócz adaptacji zawodowej zaleca się stosowanie również programu adaptacji stanowiskowej, dedykowanego zatrudnionym, którzy obejmują nowe stanowiska pracy i muszą zostać przygotowani do wykonywania powierzonych im na tych stanowiskach obowiązków. Każda adaptacja winna być zakończona oceną pozwalającą stwierdzić, czy poziom umiejętności i wiedzy zatrudnionych odpowiada wymaganiom i oczekiwaniom ze strony placówki. Programem adaptacji objąć należy również rezydentów.
    3. Jednostka medyczna dysponuje planem szkoleń, w oparciu o który realizowana jest polityka podnoszenia kwalifikacji osób zatrudnionych – każdy z pracowników winien mieć możliwość doskonalenia swoich umiejętności zgodnie z potrzebami placówki w tym zakresie. Zaleca się, by podnoszenie pracowniczych kwalifikacji odbywało się poprzez szkolenia wewnętrzne i zewnętrzne, dotyczące zróżnicowanej tematyki – dla przykładu powinny one towarzyszyć wprowadzaniu nowych procedur i technik, nowego sprzętu i urządzeń, a także dotyczyć postępowania w stanach zagrożenia życia, bezpiecznego stosowania aparatury medycznej, zakażeń szpitalnych, jakości itp. Plany szkoleń winna zatwierdzać dyrekcja placówki. Ponadto, do zadań jednostki należy także zapewnienie odpowiednich środków na realizację ww. szkoleń jej personelu.
    4. W placówce wdrożono procedury określające sposób przyjmowania pacjentów planowych i nieplanowych, a w szczególności – przyjmowania osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego oraz stanowiących tzw. szczególną grupę pacjentów (ofiary przemocy, osoby pod wpływem środków psychoaktywnych). Ponadto, istnieją procedury postępowania na wypadek wystąpienia zdarzenia mnogiego, masowego i katastrofy oraz zdarzeń o charakterze szczególnym (m.in. brak możliwości przyjęcia pacjenta, gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia przebywającej w placówce osoby niehospitalizowanej, zagrożenie życia pacjenta z powodu schorzeń nieodpowiadających profilowi jednostki medycznej itp.).
    5. Jeśli charakter placówki zakłada długotrwałe sprawowanie opieki nad chorym na terenie jednostki – dla każdego pacjenta winno się opracować stosowny plan opieki. Plan ten należy modyfikować w zależności od potrzeb i stanu zdrowia pacjenta. Ponadto, jeśli wymaga tego charakter i specyfika jednostki medycznej, winno wypracować się w niej plany rutynowego postępowania w stosunku do wybranych jednostek chorobowych, procedur diagnostycznych lub leczniczych, utworzone w oparciu o wytyczne postępowania klinicznego, z uwzględnieniem lokalnych warunków medycznych.
    6. Placówka medyczna winna w sposób należyty prowadzić dokumentację medyczną każdego swojego pacjenta – dokumentacja ta powinna określać w szczególności dane identyfikacyjne chorego, wykaz osób uprawnionych do uzyskania informacji o jego stanie zdrowia, podstawowe wskazania badania podmiotowego i przedmiotowego, ocenę stanu pacjenta (psychicznego, społecznego) oraz rozpoznanie i zalecenia. Ponadto, w jednostce wypracowano procedurę udostępniania dokumentacji medycznej, a zatrudnieni mający kontakt z pacjentem potrafią procedurę tę stosować – o prawie wglądu do dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia pacjenta winni oni informować pacjentów, ich opiekunów prawnych oraz osoby przez nich wskazane. Jednocześnie, przechowywana w oddziałach, pracowniach i innych miejscach placówki dokumentacja medyczna pacjenta powinna być zabezpieczona przed utratą, zniszczeniem, zamianą oraz nieupoważnionym dostępem lub wykorzystaniem – w jednostce należy opracować i realizować program ochrony elektronicznej dokumentacji medycznej przed utratą zawartości, obejmujący procedurę regularnego tworzenia wtórnych kopii i przechowywania ich w bezpiecznym miejscu.
    7. Prawa i obowiązki pacjenta powinny być spisane, czytelne i łatwo dostępne w tych miejscach placówki, w których pacjenci przebywają, a na życzenie – ich wykaz należy im wręczyć indywidualnie. Pacjenci winni być ponadto należycie informowani o obowiązującym w placówce medycznej regulaminie.
    8. Placówka winna zapewnić przestrzeganie praw swoich pacjentów. Dla przykładu, chorzy przebywający w placówce mają prawo uzyskać informacje o swoim stanie zdrowia i planowanym postępowaniu medycznym – w jednostce wypracować należy więc taki tryb przekazania tych informacji, aby był on zgodny z przyjętymi w placówce zasadami, a same informacje były w pełni zrozumiałe dla pacjenta. Ponadto, każdy pacjent uprawniony jest do zasięgnięcia opinii o stanie swego zdrowia i postępowaniu lekarskim u innego lekarza placówki oraz do korzystania z opieki rodziny lub przyjaciół, a także, jeśli wymaga to charakter jednostki medycznej – do kontaktów z duchownym.
    9. Placówka zobligowana jest opracować skuteczną procedurę zabezpieczania własności swoich pacjentów – winna ona obowiązywać przy planowym i nieplanowym ich przyjęciu, jak również w trakcie pobytu pacjentów w oddziale placówki (np. przed zabiegiem, porodem itp.).
    10. Jeśli jednostka medyczna zobowiązana jest do zapewnienia chorym wyżywienia, winno się opracować w niej stosowne procedury dotyczące przygotowania, przechowywania i podawania posiłków – w każdym oddziale placówki posiłki powinny być świeże, o właściwej temperaturze i podawane z zachowaniem zasad higieny. W przypadku korzystania z usług zewnętrznych w zakresie żywienia, zaleca się wypracować w jednostce zasady i kryteria kontroli bezpieczeństwa i higieny przygotowywania posiłków oraz wyznaczyć osobę odpowiedzialną za nadzór nad jakością dostarczanych usług. Ponadto, personel placówki jest zobowiązany przestrzegać indywidualnych zaleceń dietetycznych u wszystkich pacjentów jednostki medycznej.
    11. Placówka zobligowana jest zapewnić pacjentom oraz osobom odwiedzającym możliwość łatwej identyfikacji osób zatrudnionych w jednostce – zastosowana metoda identyfikacji winna zapewniać co najmniej informację o imieniu, nazwisku oraz funkcji pracownika medycznego jednostki.
    12. Jeśli w placówce udzielane są odpłatne świadczenia zdrowotne – informacja o obowiązujących z ich tytułu kosztach i opłatach powinna być aktualna i łatwo dostępna dla pacjentów jednostki.
    13. W placówce zidentyfikować należy wszystkie istniejące zagrożenia i w oparciu o nie wdrożyć program zapobiegania wypadkom i urazom, który uchroni przed nimi pacjentów i personel jednostki. Program ten aktualizować należy przynajmniej co dwa lata, a zawarta w nim strategia zapobiegania wystąpieniu wypadkom powinna obejmować m.in. oznakowanie mokrych miejsc, zabezpieczenie przed porażeniem elektrycznym, regularne odśnieżanie dachów, osłanianie ostrych krawędzi, instalowanie zapobiegających upadkom poręczy i drabinek dla chorych, oznakowanie stopni w nieoświetlonych miejscach, zakładanie nakładek przeciwślizgowych itp.
    14. W placówce medycznej (a szczególnie – w jednostkach o profilu profilaktyki i terapii zakażeń) należy opracować i wdrożyć skoordynowane procedury redukowania ryzyka endemicznych i epidemicznych zakażeń u pacjentów i osób zatrudnionych – wiąże się to z opracowaniem programu monitorowania zakażeń oraz wyodrębnienia sposobów postępowania i izolacji chorych stanowiących zagrożenie epidemiologiczne (zakażonych lub skolonizowanych niebezpiecznymi patogenami) oraz chorych o podwyższonym ryzyku zakażenia z powodu obniżonej odporności. Zakażenia winny być ponadto tematem szkoleń jakie systematycznie odbywać powinien personel placówki.
    15. Personel medyczny placówki powinien mieć dostęp do niezbędnych środków ochrony osobistej, w tym – masek, rękawiczek, odzieży ochronnej itp. W jednostce opracować należy jednolite zasady stosowania tych środków (w szczególności w gabinetach zabiegowych, bloku operacyjnym i pomieszczeniach do izolacji), a także informacje na temat ich dostępności i miejscach przechowywania, wraz ze wskazaniem osób odpowiedzialnych za zapewnienie ich dostępności.
    16. Placówka spełnia wymogi przeciwpożarowe, a fakt ten jest potwierdzony przez Straż Pożarną. W ramach zabezpieczenia przeciwpożarowego, na terenie jednostki zapewniono w szczególności właściwe rozmieszczenie i sprawne działanie hydrantów, obecność czujników dymu, drożność dróg ewakuacyjnych i wyjść awaryjnych oraz właściwe oznakowanie dróg ewakuacyjnych. W jednostkach szpitalnych dogodnie i dobrze oznakowane są również dojazd i dojście do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego oraz Izby Przyjęć.
    17. W jednostce wdrożono plan postępowania na wypadek zdarzeń nadzwyczajnych na terenie placówki (pożar, atak terrorystyczny, naruszenie konstrukcji budynku, powódź). Powinien on wskazywać osoby kierujące akcją i ich kompetencje, obejmować zabezpieczenie niezbędnego sprzętu oraz określać sposób postępowania i ewakuacji. W planie tym ująć należy ponadto współdziałanie ze służbami zewnętrznymi (Państwową Strażą Pożarną, Policją, Miejskim Przedsiębiorstwem Komunikacyjnym) na wypadek wystąpienia poszczególnych zdarzeń, stąd jego zapisy tworzyć należy we współpracy z tymi służbami. Wdrożenie planu winne być ponadto poparte ćwiczebnymi ewakuacjami na wypadek zdarzeń nadzwyczajnych na terenie placówki – ćwiczenia te należy przeprowadzać przynajmniej raz w roku, a ich rezultaty poddawać analizie i dyskusji. Wnioski z ćwiczebnych ewakuacji uwzględniać należy przy modyfikacji ww. planu postępowania.
  1. Spełniamy standardy dotyczące lokalu, w którym prowadzona jest działalność medyczna
    1. Pomieszczenia placówki medycznej winny być zlokalizowane w samodzielnym budynku bądź w zespole budynków. Dopuszcza się wydzielenie tych lokali w budynku o innym niż lecznicze przeznaczeniu pod warunkiem całkowitego wyodrębnienia pomieszczeń do celów medycznych – dotyczy to w szczególności pomieszczeń ambulatorium, szpitala oraz szpitala jednodniowego, miejsca stacjonowania zespołów ratownictwa medycznego, a także pomieszczeń innego niż szpital przedsiębiorstwa, w którym udzielane są stacjonarne lub całodobowe świadczenia zdrowotne. Ponadto dopuszcza się, by pomieszczenia, w którym wykonywana jest praktyka zawodowa zostały usytuowane w lokalu mieszkalnym, pod warunkiem zapewnienia wyodrębnienia tego pomieszczenia od pomieszczeń innych użytkowników lokalu.
    2. Jeśli w placówce wydzielono pokoje dla chorych – nie powinny one znajdować się poniżej poziomu terenu urządzonego przy budynku. Taką lokalizację dopuszcza się w stosunku do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi jedynie wtedy, gdy są to pomieszczenia o charakterze diagnostycznym, terapeutycznym, magazynowym lub pełnią funkcje pomocnicze, a takie ich ulokowanie poparte zostało zgodą właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.
    3. Powierzchnia oraz kształt pomieszczeń placówki medycznej powinny umożliwiać prawidłowe rozmieszczenie, zainstalowanie i użytkowanie urządzeń, aparatury oraz sprzętu, które stanowią niezbędne funkcjonalne wyposażenie tych pomieszczeń.
    4. Infrastruktura placówki medycznej winna być dostosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych.
    5. Jednostka powinna zapewnić warunki, które zminimalizują uczucie skrępowania i ograniczenie prywatności jej pacjentów – gdy jest to niezbędne zaleca się stosowanie parawanów, zasłon, oddzielnych sal i pokojów badań.
    6. Pomieszczenia placówki, w których przebywają pacjenci winny być utrzymane w należytej czystości. Placówka powinna zatem zapewnić, by możliwe były mycie i dezynfekcja sal oraz urządzeń wymagających utrzymania aseptyki (jak również – mycie i dezynfekcja wyposażenia tych pomieszczeń), a także mebli, podłóg i połączeń ścian z podłogami we wszystkich pomieszczenia jednostki – wymogu tego nie stosuje się do mebli, podłóg i połączeń podłóg ze ścianami w pomieszczeniach administracyjnych i socjalnych oraz w poradniach i gabinetach podmiotów wykonujących świadczenia z zakresu opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień. Ponadto, jeżeli w pomieszczeniach o podwyższonych wymaganiach higienicznych istnieje konieczność zastosowania sufitów podwieszonych, sufity te należy dobrać tak, aby wykazywały szczelność powierzchni oraz możliwe było utrzymanie ich w czystości, tj. ich mycie i dezynfekcja.
    7. Celem zapewnienie pacjentom należytego komfortu, pomieszczenia placówki powinny być należycie ogrzane i wentylowane. Wentylacja nawiewno-wywiewna lub klimatyzacja są obligatoryjne w blokach operacyjnych, izolatkach oraz pomieszczeniach dla pacjentów o obniżonej odporności – urządzenia te winny zapewniać parametry jakości powietrza dostosowane do funkcji tychże pomieszczeń. Ponadto, wszelkie stosowane w jednostce medycznej instalacje i urządzenia wentylacji mechanicznej i klimatyzacji podlegać powinny okresowemu przeglądowi, czyszczeniu lub dezynfekcji bądź też wymianie elementów instalacji zgodnie z zaleceniami producenta, nie rzadziej jednak niż raz na 12 miesięcy – czynności te wymagają stosownego udokumentowania.
    8. W pomieszczeniach jednostek służby zdrowia należy wydzielić co najmniej po jednym pomieszczeniu/miejscu do składowania bielizny czystej i bielizny brudnej oraz przeznaczonym na gromadzenie odpadów. Ponadto, w szpitalu oraz każdym innym przedsiębiorstwie, udzielającym stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych winno się ponadto wydzielić co najmniej jedno pomieszczenie porządkowe. Przynajmniej jedno pomieszczenie porządkowe lub miejsce służące do przechowywania środków czystości oraz preparatów myjąco-dezynfekcyjnych powinno się wydzielić także w ambulatorium.
    9. Jeśli jednostka służby zdrowia dysponuje pokojami łóżkowymi, szerokość tych pokoi oraz szerokość prowadzących do nich drzwi powinny umożliwiać wyprowadzenie łóżka. Ponadto, łóżka w tych pomieszczeniach należy rozlokować tak, by były one dostępne z trzech stron, w tym z dwóch dłuższych, oraz by pomiędzy łóżkami zachowane były odstępy umożliwiające swobodny dostęp do pacjentów. Pomieszczenia te winny być ponadto wyposażone standardowo w umywalkę z ciepłą i zimną wodą, dozownik z mydłem w płynie oraz pojemnik z ręcznikami jednorazowego użycia i pojemnik na zużyte ręczniki (wymóg ten nie dotyczy pokojów wyposażonych w śluzę umywalkowo-fartuchową lub w węzeł sanitarny oraz pokojów łóżkowych w oddziale psychiatrycznym). Jednocześnie, zespoły pomieszczeń stanowiących tzw. oddziały łóżkowe placówki, z wyjątkiem pomieszczeń o charakterze administracyjnym i socjalnym, nie mogą być salami przechodnimi.
    10. Pomieszczenia placówki medycznej muszą być należycie oświetlone. Ponadto, we wszystkich pokojach łóżkowych jednostki należy zapewnić bezpośredni dostęp światła dziennego, zaś w przypadku nadmiernego naświetlenia tych pokoi – zainstalować w nich urządzenia przeciwsłoneczne. Z kolei w salach operacyjnych i pomieszczeniach diagnostyki obrazowej winno się stosować wyłącznie oświetlenie elektryczne, chyba że zastosowanie oświetlenia dziennego nie utrudnia wykonywania w nich czynności medycznych.
    11. Pomieszczenia placówki, w których prowadzi się badania lub zabiegi (prócz pomieszczeń przeznaczonych badaniu za pomocą rezonansu magnetycznego) wyposażyć należy w co najmniej jedną umywalkę z baterią z ciepłą i zimną wodą, dozownik z mydłem w płynie, dozownik ze środkiem dezynfekcyjnym oraz pojemnik z ręcznikami jednorazowego użycia i pojemnik na zużyte ręczniki. Ponadto, pomieszczenia, w których wykonywane są badania lub zabiegi przy użyciu narzędzi bądź sprzętu wielokrotnego użytku wyposaża się, niezależnie od umywalek, w zlew z baterią – warunek ten nie dotyczy przypadku, gdy mycie i sterylizacja są przeprowadzane w innym podmiocie lub gdy stanowiska mycia rąk personelu oraz narzędzi i sprzętu wielokrotnego użytku zorganizowane są w oddzielnym pomieszczeniu i przenoszone do niego w szczelnych pojemnikach.
    12. Wykorzystywane w placówce środki transportu żywności, bielizny, odpadów, brudnych narzędzi i sprzętu do dekontaminacji (z wyłączeniem opakowań jednorazowych), a także zwłok powinny być wykonane z materiałów umożliwiających ich mycie i dezynfekcję. Przestrzeń ładunkowa tych środków transportu winna być, odpowiednio do rodzaju ładunku, przestrzenią zamkniętą. W szpitalu i innym niż szpital przedsiębiorstwie, w którym są udzielane stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, zapewnia się – prócz standardowego – co najmniej jedno takie pomieszczenie porządkowe, które umożliwia dodatkowo mycie i dezynfekcję ww. środków transportu.
    13. Stosowane w placówce medycznej śluzy umywalkowo-fartuchowe standardowo wyposażać się powinno w umywalkę z baterią uruchamianą bez kontaktu z dłonią, dozownik z mydłem w płynie, bezdotykowy dozownik ze środkiem dezynfekcyjnym, pojemnik z ręcznikami jednorazowego użycia i pojemnik na zużyte ręczniki, a także zamykany pojemnik na brudną bieliznę oraz miejsce na ubrania z zachowaniem rozdziału ubrań czystych i brudnych.
    14. W izolatce szpitalnej wydzielić należy pomieszczenie pobytu pacjenta oraz pomieszczenie higieniczno-sanitarne – winno ono być dostępne z pomieszczenia pobytu pacjenta i oddzielone od ogólnej drogi komunikacyjnej śluzą umywalkowo-fartuchową. Na wyposażenie pomieszczenia higieniczno-sanitarnego składać się powinny: umywalka z baterią uruchamianą bez kontaktu z dłonią i bezdotykowym dozownikiem ze środkiem dezynfekcyjnym, pojemnik z ręcznikami jednorazowego użycia i pojemnik na zużyte ręczniki, natrysk (z wyłączeniem izolatki w oddziale anestezjologii i intensywnej terapii) oraz płuczkę-dezynfektor basenów i kaczek (w przypadku stosowania basenów i kaczek wielorazowego użytku) lub urządzenie do dekontaminacji oraz do utylizacji wkładów jednorazowych wraz z zawartością (w przypadku stosowania basenów i kaczek jednorazowych). Ponadto, izolatkę należy wyposażyć w wentylację wymuszoną, działającą na zasadzie podciśnienia (ciśnienie w izolatce powinno być niższe niż na korytarzu i w śluzie).
    15. Gdy w placówce wykorzystuje się śluzę szatniową, znajdować się w niej powinny oddzielone od siebie pomieszczeniem higieniczno-sanitarnym z natryskiem tzw. szatnia brudna (z szafką ubraniową i wydzieloną częścią na obuwie, przeznaczona na ubrania prywatne lub szpitalne) oraz tzw. szatnia czysta. Szatnia czysta, przeznaczona do przebierania w czyste ubranie i obuwie służące do poruszania się w wydzielonej dla personelu strefie specjalnego przeznaczenia, wyposażona być winna w obuwie nadające się do mycia i dezynfekcji oraz regały na czyste obuwie i czyste ubrania.
    16. Placówka medyczna powinna dysponować rezerwowym źródłem zaopatrzenia w wodę oraz energię elektryczną. Rezerwowe źródło wody winno zapewniać jednostce co najmniej jej 12-godzinny zapas, zaś rezerwowe źródło zaopatrzenia placówki w energię elektryczną winien stanowić agregat prądotwórczy wyposażony w funkcję autostartu i zapewniający co najmniej 30 procent potrzeb mocy szczytowej jednostki – zaleca się ponadto zastosowanie urządzenia zapewniającego odpowiedni poziom bezprzerwowego podtrzymania zasilania. Systemy rezerwowe należy regularnie poddawać przeglądom, aby zapewnić pełną ich sprawność i należytą niezawodność.
    17. Placówki służby zdrowia winny świadczyć usługi medyczne w warunkach, które zapewniają odpowiednią jakość opieki nad pacjentem – prócz zaleceń o charakterze ogólnoprzestrzennym, sanitarnym i instalacyjnym, pomieszczenia jednostki powinny spełniać zatem wszystkie wymagania szczegółowe określone w obowiązujących przepisach prawa (ustawy, rozporządzenia), wypracowane w odniesieniu do rodzaju wykonywanej przez placówkę działalności leczniczej oraz zakresu udzielanych przez nią świadczeń zdrowotnych.
  1. Spełniamy standardy dotyczące stosowanego w placówce sprzętu medycznego
    1. Placówka spełnia zapisy obowiązujących przepisów w zakresie wyposażenia jej pomieszczeń w sprzęt medyczny – sprzęt ten winien spełniać standardy i wymogi szczegółowe, odpowiednie do rodzaju świadczonych przez placówkę usług medycznych.
    2. Wykorzystywane w placówce urządzenia i sprzęt medyczny, służące udzielaniu świadczeń zdrowotnych, powinny posiadać ważne certyfikaty, badania techniczne lub inne – określone w odrębnych przepisach – wymagane świadectwa spełniające warunki użytkowania.
    3. Urządzenia i sprzęt medyczny placówki winno się stosować zgodnie z obowiązującymi standardami i instrukcjami ich używania.
    4. Personel placówki jest należycie przeszkolony na temat zasad bezpiecznego użytkowania sprzętu i urządzeń do pracy – okresowe szkolenia z zasad bezpiecznego używania i ewentualnych zagrożeń płynących z niewłaściwego stosowania aparatury medycznej winny być obligatoryjne dla pracowników obsługujących aparaturę medyczną, mogącą mieć wpływ na ich zdrowie.
    5. W placówce obowiązuje plan zabezpieczenia i konserwacji stosowanych w niej urządzeń medycznych. Ich przeglądy winny być realizowane według określonego harmonogramu, przy czym częstotliwość konserwacji należy ustalać na podstawie zaleceń producentów sprzętu. Czynności te powinny być prowadzone przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach i uprawnieniach, potwierdzonych stosownym zaświadczeniem, a dokonanie wszystkich zaplanowanych przeglądów należy odpowiednio dokumentować – dla przykładu, w formie adnotacji w paszportach technicznych urządzeń i sprzętu.
    6. Świadczeń zdrowotnych wykonywanych w gabinecie bądź w miejscu zamieszkania lub stałego pobytu pacjenta należy dokonywać z wykorzystaniem sprzętu medycznego jednorazowego użytku. Stosowanie sprzętu medycznego wielokrotnego użytku jest możliwe przy zapewnieniu możliwości jego sterylizacji – chyba, że dany typ sprzętu jej nie wymaga. W przypadku sterylizacji narzędzi lub sprzętu wielokrotnego użytku w gabinecie bądź w pomieszczeniu przy gabinecie – winno się zapewnić ich właściwe przygotowanie, kompletowanie, pakietowanie oraz przechowywanie. Sprzęty użytkowe i medyczne wielorazowego użycia mogące być potencjalnym źródłem zakażenia winno się każdorazowo przed i po zastosowaniu poddawać procedurze mycia, dezynfekcji i sterylizacji.
    7. Jeśli placówka dysponuje sprzętem używanym w stanach nagłego zagrożenia życia, sprzęt ten musi być łatwo dostępny – należy zapewnić możliwość szybkiego z niego skorzystania. Ponadto, celem zagwarantowania jego pełnej sprawności i gotowości do niezwłocznego użycia, sprzęt ten winien być okresowo kontrolowany.
    8. Jeśli w placówce wykorzystywany jest sprzęt do znieczulania i zabiegów, systematycznie należy prowadzić nadzór nad jego stanem, a sprawowanie tego nadzoru – stosownie dokumentować. Sprzęt ten winien być sprawdzany i konserwowany przez jednostki do tego uprawnione.
    9. Stosowany w placówce medycznej sprzęt radiologiczny powinno się poddawać regularnym podstawowym testom kontroli jakości. Jednostki wykorzystujące sprzęt diagnostyki obrazowej winny ponadto być wyposażone w niezbędne środki ochrony pacjentów przed promieniowaniem jonizującym i stosować je adekwatnie do wykonywanych badań, jak również – udzielać pacjentom praktycznych informacje na temat badań radiologicznych. Stosowną ochronę w tym zakresie placówka winna zapewnić także personelowi i innym osobom asystującym przy badaniach, które mogą być narażone na działanie promieniowania rentgenowskiego – adekwatnie do charakteru pracowni i wykonywanych badań należy wyposażyć ją w środki ochrony osobistej personelu (tj. fartuchy, rękawice, kołnierze, okulary). Ponadto, w zależności od rodzaju wykonywanych w pracowni procedur medycznych, personel winien być odpowiednio wyposażony w dozymetry promieniowania jonizującego i właściwie przeszkolony w sposobie ich stosowania.
  1. Spełniamy standardy dotyczące dostępnych w placówce wyrobów medycznych
    1. Placówka zobowiązana jest we własnym zakresie zaopatrywać się w produkty lecznicze, wyroby medyczne oraz inne materiały niezbędne do udzielania świadczeń zdrowotnych. Stosowane w niej produkty i wyroby muszą spełniać wszystkie odnoszące się do nich wymagania zasadnicze oraz przepisy prawa, normy jakości i bezpieczeństwa określone przez Unię Europejską.
    2. Dostępne w jednostce leki i materiały medyczne powinny być przechowywane zgodnie z zaleceniami producenta, celem zapewnienia należytej ich jakości, oraz w sposób minimalizujący możliwość omyłkowego ich użycia, tj. w zamkniętych szafkach, wózkach, lodówkach. Wdrożona w jednostce procedura przechowywania leków, ograniczając niekontrolowany i nieuzasadniony dostęp do nich, winna jednocześnie pozwolić personelowi na dogodne korzystanie z nich oraz na szybkie dotarcie do pacjenta. Wszystkie zestawy leków i materiałów medycznych powinny podlegać okresowej kontroli.
    3. W jednostce opracowano i wdrożono stosowną procedurę przygotowywania, przechowywania i podawania oraz transportu tych leków, z którymi wiąże się określone ryzyko dla pacjentów, odwiedzających lub personelu medycznego – leki przygotowane do podania (m.in. strzykawki z lekiem, płyny do kroplówek) winno się oznaczać w jednolity, znany personelowi sposób. Ponadto, leki bardzo silnie działające, w tym narkotyczne, należy przechowywać w sposób istotnie ograniczający dostęp do nich, zaś leki, których omyłkowe użycie w formie nie rozcieńczonej może być szczególnie groźne – powinny być przechowywane osobno.
    4. Stosowane w placówce wyroby medyczne należy poddawać regularnym przeglądom serwisowym – ich zasady i częstość winno się dostosować do zaleceń producenta tych wyrobów. Jeśli natomiast nie jest możliwe ustalenie wymogów producenta, powinno się wykonywać przeglądy potwierdzające sprawność techniczną wyrobów medycznych według harmonogramu ustalonego przez jednostkę medyczną. Ponadto, wszystkie serwisowane wyroby medyczne powinny posiadać dokumentację serwisową w formie paszportów lub formie elektronicznej – dokumentacja ta winna zawierać informacje o przeprowadzonych wizytach serwisowych i wykonanych naprawach oraz terminie kolejnej wizyty.
    5. W tych obszarach placówki, w których świadczona jest opieka medyczna, zapewnić należy dostęp do leków oraz sprzętu i materiałów medycznych, stosowanych w stanach nagłego zagrożenia życia. Minimalny zestaw dostępnych leków oraz materiałów powinien być zgodny z aktualnymi wytycznymi Europejskiej Rady Resuscytacji bądź analogicznym opracowaniem. W formie pisemnej winno się ponadto określić skład każdego z takich zestawów, tj. rodzaj i ilość zawartych w nim leków i sprzętu/materiałów medycznych, jak również sposób ich zabezpieczenia, uzupełniania oraz wymiany – lista ta powinna być aktualizowana przez wyznaczonego do tego celu pracownika placówki.
    6. Jeśli na terenie placówki medycznej prowadzone są terapie farmakologiczne, jednostka ta winna prowadzić receptariusz stanowiący wewnętrzną informację o dostępnych lekach i środkach farmakologicznych – w dokumencie tym należy zawrzeć zasady zlecania leków oraz wykonywania tych zleceń. Receptariusz taki powinien określać sytuacje, w jakich dany lek ma być stosowany, wymogi, jakie muszą być spełnione przed rozpoczęciem terapii danym lekiem oraz informacje o osobach uprawnionych do zlecania tych terapii. Dokument receptariusza winien być ponadto okresowo analizowany i aktualizowany przynajmniej raz na dwa lata.
    7. Jeśli na terenie placówki prowadzone są badania laboratoryjne, w jednostce tej winny obowiązywać stosowne procedury pobierania i transportu materiału do badań, a także jego przyjmowania i przechowywania.
    8. Korzystanie z preparatów krwiopochodnych wymaga opracowania i wdrożenia stosownej procedury bezpiecznego stosowania leków i preparatów krwiopochodnych które nie zostały zużyte lub nie mogą być użyte.